آیا دریاچه ارومیه می میرد ؟


دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین

آیا دریاچه ارومیه می‌میرد؟

دریاچه ارومیه واقع در شمال غرب ایران و دومین دریاچه آب شور جهان با 5500 کیلومتر مربع مساحت، یکی از نادرترین ذخیره‌گاه‌های زیستی ایران و جهان و دارای 102 جزیره کوچک و بزرگ است

كه كل مساحت جزایر بر روی هم، معادل 334 كیلومتر مربع می‌باشد كه جزایر اسلامی، كبودان، اسپیر، آرزو و جزایر 9 گانه از نظر وحوش و وسعت قابل اهمیت می‌باشد. طول تقریبی دریاچه در حدود 130 تا140 كیلومتر و عرض آن بین 15 تا 40 كیلومتر است. این دریاچه یکی از 9 ذخیره‌گاه بیوسفری ایران است که به همراه جزایر درونی آن از سوی سازمان یونسکو به عنوان ذخیره‌گاه طبیعی به ثبت جهانی رسیده است. متاسفانه روند نزولی سطح آب این دریاچه در سال‌های اخیر کارشناسان و دوستداران محیط زیست را نگران کرده و هشدار کارشناسان را در رابطه با وضعیت این زیست‌بوم ارزشمند آذربایجان درپی داشته است. کاهش 6 متری عمق آب و قرار گرفتن سطح آب 2 متر پایین‌تر از تراز اکولوژیک دریاچه، شوره‌زار شدن سطح وسیعی از دریاچه، پیوستن جزایر 9 گانه به خشکی که زیست و زادآوری موجودات زنده بویژه پرندگان را با تهدید مواجه کرده و کاهش تعداد آرتمیا به عنوان تنها موجود آبزی پارک ملی دریاچه ارومیه در پی افزایش شوری آب، زنگ خطر نابودی این دریاچه را به عنوان یک ثروت طبیعی برای کشور و آذربایجان برای مسولان و کارشناسان امر به صدا درآورده است.

هم اكنون تراز دریاچه ارومیه نیز 67/1271متر از سطح آب‌های آزاد است و نسبت به مدت زمان مشابه سال قبل یك متر و هفت سانتی‌متر كاهش یافته، همچنین از اول آبان ماه سال گذشته تا چند روز گذشته مجموع بارش‌ها تنها 22 سانتی‌متر ارتفاع آب دریاچه را افزایش داده است. در سال زارعی 87-86 تا فروردین ماه، 43 سانتی‌متر ارتفاع آب پایین رفته بود در حالی این رقم در سال زراعی 88-87 در حدود 107 سانتی‌متر است كه این امر باعث افزایش 36 درصدی شوری آب دریاچه و املاح آن شده است.

لب‌های دریاچه ارومیه خشكید!

به بیانی ساده‌تر، دریاچه ارومیه در حال خشك شدن است و بنا به گفته كارشناسان محیط زیست اگر این روند ادامه داشته باشد، سه سال دیگر نه تنها اثری از این دریاچه نخواهد بود بلكه در شمال غرب ایران و كشورهای منطقه شوره‌زاری عظیم تشكیل خواهد شد كه زندگی مردم منطقه را از بین خواهد برد. البته به گفته جهانگیرزاده نماینده ارومیه، اگر این دریاچه دچار مشکل شود، باید صدها میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مجدد شود. 8 میلیارد تن نمکی که باد از این دریاچه از غرب به شرق کشور می‌برد می‌تواند زندگی 13 میلیون نفر را تحت تاثیر قرار دهد و حتی زندگی مردم تهران را هم دچار مشکل کند. در حال حاضر 250 هکتار از زمین‌های اطراف دریاچه به شوره زار تبدیل شده است.

طبق بیان كارشناسان محیط زیست، 8 میلیارد تن نمك در دریاچه موجود است و هم اكنون نیز 60 درصد از اقلیم دریاچه ارومیه به كویر تبدیل شده است و در صورت عدم اقدام موثر در نجات دریاچه ارومیه، این بمب نمكی 8 میلیارد تنی مشكلات بسیاری عدیده‌ای ایجاد می‌كند. با توجه به میزان بالای نمك در دریاچه ارومیه، خشك شدن دریاچه و ورزش بادهای حاوی نمك به سمت شهرها و زمین‌های كشاورزی اطراف دریاچه، سبب نابودی زمین‌های كشاورزی، زیستگاه‌های جانوری، شهرها، تخریب ساختمان‌ها و … را علاوه بر آذربایجان غربی، در سایر استان‌های همجوار مثل آذربایجان شرقی، زنجان، كردستان و كشورهای توركیه، عراق و جمهوری خودمختار نخجوان به دنبال خواهد داشت.

کاهش عمق آب دریاچه ارومیه متاثر از دو عامل اقلیمی و انسانی است. کاهش قابل ملاحظه میزان بارندگی در سال‌های اخیر و وابستگی مستقیم بارش با حجم روان آب ورودی به دریاچه، نقش تاثیرگذاری در پایین رفتن سطح آب دریاچه داشته است. افزایش دما و تبخیر سطح دریاچه یکی دیگر از عوامل اقلیمی تاثیرگذار در این مساله است.

احداث سد و توسعه بی‌رویه کشاورزی در بالادست حوضه آبخیز دریاچه ارومیه و احداث جاده میانگذر، از عوامل انسانی است. در حال حاضر نزدیک به40 سد و بند احداث و یا در دست اجراست که حجم قابل توجهی از آب‌های برداشتی به مصرف کشاورزی می‌رسد. وجود این سدها باعث جلوگیری از ورود آب رودخانه‌ها به دریاچه شده است.

احداث پل میانگذر، یكی دیگر از عوامل انسانی كم شدن سطح آب دریاچه ارومیه است. احداث این پل اثرات مخربی مانند جلوگیری از چرخش  آب دریاچه دارد. چرخش آب دریاچه ارومیه به صورت پاد ساعتگرد است، حال آنكه پل شهید كلانتری كه از سمت غرب حدود 12 كیلومتر و از سمت شرق حدود 2/3 كیلومتر خاكریزی شده (و تنها 1276 متر میانی به صورت پایه‌گذاری است) مانع این چرخش طبیعی است. پل شهید كلانتری در یكی از كمترین فاصله‌های گلوگاهی دریاچه ارومیه احداث شده كه در واقع «مانند یك طناب بر گردن این دریاچه»، چرخش آب را خفه كرده است. شاید در روزنامه‌ها و كتاب‌های چند سال آینده تنها یادی از یك دریاچه‌ای باشد كه سال‌ها قبل در شمال غربی ایران واقع بوده است و چنین بوده و چنان بوده و هم اكنون تبدیل به بزرگترین شوره‌زار ایران شده است.

آیا درد «اورمو گؤلو» پایانی دارد؟

برای جلوگیری از ادامه روند كم شدن سطح آب و خشكی دریاچه، راه‌های گوناگونی ارائه می‌شود كه بارور کردن ابرها، افزایش راندمان آبیاری، رها كردن آب ذخیره شده پشت سدهای ایجاد شده بر روی رودهای منتهی به دریاچه، تغییر الگوی کشت، انتقال آب از رودخانه‌های نزدیك به دریاچه از طریق احداث كانال و … از جمله این راه‌ها برای نجات دریاچه ارومیه است. مطمئناً نجات این دریاچه نیاز به تلاش جدّی مردم، دوستداران طبیعت و محیط زیست و مسولان داخلی و بین‌المللی دارد.

shrinking of Lake Urmia from 1984 to 2003

Image via Wikipedia

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma

%d bloqqer bunu bəyənir: